GEBELİKTEN KORUNMA YÖNTEMLERİ
05 Mart 2009, 19:42. 0 fav. keyifliblog.
Etiketler:
cinsel sağlık, doktor, dr.yeşim yerçok, erkek, gebelik, gebelikten korunma yöntemleri, hamilelik, kadın, korunma, sağlık
GEBELİKTEN KORUNMA YÖNTEMLERİ
AİLE PLANLAMASI
Aile planlaması, istenildiği zaman istenildiği kadar çocuk sahibi
olunabilmesidir. Her ailenin istediği kadar çocuk sahibi olması hakkı
vardır, ancak sık aralıklarla olan gebeliklerde anne sağlığı ciddi
olarak zarar görmekte, anne karnındaki bebek gelişimi etkilenmekte,
sakatlık oranı, anne ve bebek ölüm riski artmaktadır.
Günümüzde hem kadınlar, hem de erkekler için geliştirilmiş, son derece
güvenilir ve etkili metodlar mevcuttur. Gelişen modern tıp her bireyin
kendi ihtiyacına yönelik çok değişik yöntemler sunmaktadır. Buna rağmen
dünyada ve ülkemizde çiftlerin oldukça büyük bir kısmı hala geleneksel,
etkinliği ve güvenilirliği son derece düşük, sağlık açısından son
derece sakıncalı yöntemlerle doğum kontrolü uygulamaya çalışmaktadır.
Bu duruma neden olan faktör maalesef çiftlerin doğum kontrolü hakkında
yeterli bilgiye sahip olmamaları ve kulaktan dolma yanlış bilgilerle
korunmaya çalışmalarıdır.
Kadınların iş hayatında daha fazla etkin rol alması, çiftlerin çocuk
sahibi olma isteklerini azaltmakta veya bu kararı vermeyi bir süre
ertelemelerine sebep olmaktadır. Etkili bir doğum kontrol yöntemi
uygulanmadığında sonuç ne yazık ki istenmeyen bir gebelik ve kürtajdır.
Burada amaç, çiftleri doğum kontrolü hakkında bilgilendirmek,
onlara en uygun yöntemi seçmeleri konusunda yardımcı olabilmek ve akıllarına takılan soruları cevaplamaya çalışmaktır.
Aile planlamasının amaçları:
· Anne sağlığını korumak ve anne ölümlerini önlemek
· Sağlıklı bebeklerin doğmasını sağlamak
· İstenmeyen gebelikleri önlemek
· Riskli gebeliklerin oluşmasını önlemek
· Çiftler arasında daha mutlu ve sağlıklı cinsel hayat sağlamak
· Bireyleri ve aileleri bu konuda eğitmek.
AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİ
İdeal bir doğum kontrol yöntemi;gebeliği kesin önlemeli,sağlığa zarar
vermemeli, kolay uygulanabilir olmalı ve maliyeti düşük olmalıdır.
Doğum kontrol yöntemleri kalıcı olmayan (geçici) ve kalıcı (geri dönüşü
olmayan) yöntemler olarak 2 sınıfa ayrılır. Hangi doğum kontrol
yönteminin size uygun olduğunu belirlerken mutlaka doktora başvurunuz.
Yaşam tarzınız, sağlık durumunuz, üreme organlarınızın yapısı ve sizin
tıbbi öykünüz beraberce değerlendirilerek sizin için en uygun doğum
kontrol yöntemi belirlenecektir.
A- KALICI OLMAYAN YÖNTEMLER: Etkili ancak kalıcı olmayan,
bırakıldığı yada kullanılmadığı takdirde etkisi hemen sona eren ve
üreme yeteneğine herhangi bir zararı olmayan yöntemlerdir.
* Doğum Kontrol Hapları:
Doğum kontrol hapları etkili korunma yöntemlerinden biri olmasının yanısıra başka faydaları da vardır:
· Rahim ve yumurtalık kanseri riskini azaltır, iyi huylu meme hastalıkları daha az görülür
· Dış gebelik riski azalır,
· Endometriozis ve yumurtalık kistlerini tedavi eder,
· Yumurtalık kanalları (tüpler) iltihabı daha az görülür,
· Adet kanamaları düzene girer, süresi ve miktarı azalır,
· Adet döneminde görülen ağrıları azaltır,
· Akne ve anormal kıllanmayı azaltır,
· Kansızlık azalır, demir eksikliği anemisi riskini azaltır,
· Kemik yoğunluğu artar, osteoporoz riskini azaltır.
Koruyucu Aylık İğneler:
Ayda bir veya 3 ayda bir kullanılır.İçerisinde bulunan progesteron
hormonu sayesinde spermlerin rahim ağzından geçişini, yumurtlamayı ve
döllenmiş yumurtanın rahime yerleşmesini engeller.
Ertesi Gün Hapları:
Bir doğum kontrol yöntemi değildir. Korunmasız cinsel ilişkide
bulunulduktan sonra veya kullanılan doğum kontrolunun başarısız olma
ihtimaline karşı ( prezervatifin yırtılma, delinme, yerinden çıkması
gibi ) oluşabilecek muhtemel gebeliğin önlenmesinde uygulanır. Bir
başka kullanım alanı da tecavüz vakalarında kadının gebe kalmasının
engellenmesidir. Korunmasız cinsel ilişkiden sonra ilk 72 saat içinde
yüksek doz östrojen ve progesteron hormonu içeren hap ağız yoluyla
alınır. Bu haplar rahim iç zarının özelliğini bozarak döllenmiş
yumurtanın rahim içerisine yerleşimini engeller. 12 saat içinde doz
tekrarlanır, eğer adet gecikmesi olursa gebelik araştırılmalıdır
Doğum Kontrol Bandı (PATCH):
Ülkemizde henüz bulunmayan bu yöntem tıpkı haplarda olduğu gibi 28
günlük adet döngüsü prensibine göre kullanılır. Her kutuda 3 bant
bulunur. İlk kez kullanımda kanamanın 1.günü başlanır. Kol, bacak,
kalça gibi memelerden uzak bir bölgeye yapıştırılır. Bu bant 7 gün
boyunca düşük dozlu haplarda olduğu gibi 20 mikrogram östrojen
salgılar. 7 gün sonra yeni bant yapıştırılır.
Koruyucu Çubuklar (İmplant-İmplanon):
İmplant, yalnızca eğitimli uzmanlar tarafından uygulanması gereken, üst
kolun iç bölgesi cilt altına yerleştirilen kibrit çöpüne benzeyen 4 cm
boyunda 2 mm eninde küçük plastik bir çubuktur. Östrojen değil
progesteron hormonu Progesteron hormonu içermektedir. Yumurtalıklardan
yumurta atılmasını engelleyerek ve rahim iç dokusunu inceltip bebeğin
yerleşmesine izin vermeyerek etki eder. Ayrıca rahim girişindeki
salgıyı kalınlaştırıp spermin rahim içine doğru ilerlemesini önler. Her
gün vücuda düşük miktarlarda progesteron hormonu salgılayarak 3 yıl
boyunca kadını gebelikten korur.
Kimler Kullanabilir?
· Emziren kadınlar
· Uzun süreli ve istenildiği zaman geri dönebilen bir yöntem isteyenler
· Uzun süreli kanama nedeniyle spiral kulanamayanlar
· Her gün ilaç almayı istemeyenler veya unutanlar,
· Östrojen kullanması sakıncalı olanlar bu yöntemi uygulayabilir.
Kimler için Sakıncalı?
· Gebe veya gebelik şüphesi olanlar
· Aktif karaciğer hastalığı olanlar, selim veya habis karaciğer tümörü olanlar
· Tanısı konulmamış vaginal kanaması olanlar
· Sentetik progesteron kullanamayanlar
· İmplant bileşenlerine allerjisi olanlar
· Meme kanseri veya şüphesi olanlar
Rahim İçi Araçlar (Spiral):
Değişik şekil ve büyüklükteki rahim içi araçlar (spiral ) rahim içinde
yabancı bir madde gibi reaksiyon yaratır. Ve bu sebeple spermin rahim
içerisinden geçip yumurta hücresini döllemesini, döllenmiş yumurtanın
rahim içerisine yerleşmesini engelleyip rahim içerisini döllenmeye
uygunsuz hale getirir. Koruyuculuğu %97-99 dur. Rahim içi araç
takıldığı andan itibaren gebeliği önler ve 3-5 yıl koruma sağlar.
Çıkarıldıktan hemen sonra gebe kalınabilir. Cinsel ilişkiyi ve
emzirmeyi etkilemez. Ekonomik bir yöntemdir, yan etkisi azdır.
Prezervatif(Kondom-Kılıf):
Kondom, lateks veya poliüretan maddeden üretilen , ilişki öncesi
erkeğin sertleşmiş penisine takılan esnek bir kılıftır. Bu kılıf
spermlerin vagene dökülerek rahmin içerisine girmesini ve dolayısıyla
yumurta hücresinin döllemesini engellemiş olur. Ayrıca AİDS, sifiliz,
bel soğukluğu gibi hastalıklardan korunmak için de kullanılır.
Kullanımı kolay, ucuz ve güvenilir bir yöntemdir. Cinsel ilişki
öncesinde doğru bir şekilde ve her seferinde yeni bir tane kullanılması
halinde koruyuculuğu %96-97 düzeyindedir. Koruyuculuğu prezervatifin
kalitesine de bağlıdır.
Kadınlar İçin Prezervatif:
Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan ve gebelikten korunmak için en
etkili yöntem prezervatif. Ancak erkeklerin önemli bir kısmı
prezervatif kullanmayı istemiyor. Artık kadınların da kullanabileceği
prezervatif üretildi. ABD’de Realty, Türkiye’de Femidon adıyla
eczanelerde ve süpermarketlerde bulunmakta.
Femidom 17 cm. uzunluğunda, yumuşak ve ince poliüretan tabakasından
üretilmiştir ve vajinanın içini tümüyle kaplar. Çok ince, kaygan ve
yumuşak bir yapıya sahip olduğundan, birleşme sırasında his kaybına
neden olmaz. Yan etkisi olmayan, allerji ve irritasyon yaratmayan bir
korunma yöntemidir.
Diafram:
Rahim ağzına geçirilen kenarları daha sert kauçuk bir maddedir. Rahim
ağzını kapatarak spermlerin rahim içerisine geçişini engellemekte ve
sperm öldürücü maddelerle birlikte kullanıldığında koruyuculuğu
artmaktadır. Diafram tarafından tam olarak engellenemeyen spermler
spermisit jellerle etkisiz hale gelir. İlişkiden 1 saat önce kadın
tarafından rahim ağzına yerleştirilir ve ilişkiden sonra en az 6 saat
yerinde kalması sağlanır.
HIV dahil cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasını engellemez. Alışana kadar kullanımında aksaklıklar olabilir.
Spermisitler:
Köpük, tablet ve jel şeklinde bulunan spermisitler vagen içerisinde
bulunan spermlerin yok edilmesini sağlarlar. Koruyuculuğu düşüktür.
Takvim Yöntemi:
Güvenilir olmadığı için doktorlar tarafından önerilmemesine rağmen hala
en sık kullanılan doğum kontol öntemlerinden biridir. Hamile kalma
riskinin en yüksek olduğu günlerde cinsel ilişkiden sakınarak uygulanır.
KALICI YÖNTEMLER:
Artık bebek sahibi olmayı kesinlikle düşünmüyorsanız en uygun yöntem tüplerin bağlanmasıdır.
Kadınlarda Tüplerin (yumurta kanalları) Bağlanması:
Tüp ligasyonu olarak da adlandırılan bu işlem rahim ve yumurtalıklar
arasında yer alan kanalların cerrahi olarak bağlanması veya
kapatılmasıdır. Böylece yumurtalıklardan atılan yumurtanın sperm ile
karşılaşması engellenir, döllenme kesinlikle önlenmiş olur.
Erkekte Sperm Kanallarının Bağlanması (Vazektomi):
Vazektomi olarak da adlandırılan bu müdahale spermin geçtiği kanalların
kesilmesi yada bağlanmasıdır. Küçük bir operasyon gerektirir, geri
dönüşü yoktur. Lokal anestezi altında ürolog tarafından yapılır, 15-20
dk süren işlem kansız ve ağrısızdır, deri üzerinde iz bırakmaz,
komplikasyon oranı çok düşüktür. Hastanede kalmayı gerektirmez.
Erkeklik gücünde bir azalma veya değişme yaratmaz, cinsel arzuyu ve
sertleşmeyi etkilemez.
Doktor "Kadın Hastalıkları ve Doğum - Jinekoloji"
